Elif İlayda @eilayda
Video Oyunlarının İnsanlara Kattığı 6 Değer
Video oyunu denilince aklınıza vakit öldürmek için kullanılan bir araç mı geliyor sadece? Birçoğumuz günümüzde artık hayır desek bile yapılan anketlere göre insanların %60’ı oyunları vakit kaybı olarak görüyor ve video oyunlarının itibarı baya bir yerlerde. Peki video oyunları bize ne katabilir, onlardan neler öğrenebiliriz ve onlar gerçekten boş zaman öldürmek için kullanılan bir ton koddan mı ibaret? Bugün burada size kişisel deneyimlerimden de yararlanarak video oyunlarının yararlarını ve aslında gayet iyi birer öğretici kaynak olabileceklerini göstermeye çalışacağım.
Yazıma geçmeden önce belirtmek isterim ki video oyunları her şey gibi aşırıya kaçmadan değerli ve yararlıdır. Günde 8-10 saat oyun oynuyorsanız zaten sizin günlük hayat gereksinimleriniz aksamaya başlamıştır, lütfen eğlenirken sağlığınızdan olmayın. Kamu spotumu da geçtiğime göre başlayabiliriz, işte video oyunlarının size katabileceği 6 değer:
Daha hızlı ve doğru kararlar almanızı sağlarlar
Yapılan araştırmalara göre hızlı tempolu aksiyon oyunları ve RPG (role-playing game) oynayan insanların karar almada daha hızlı olduklarını ortaya koyuyor. Sadece karar almada da değil, reflekslerinizin de gelişmesini ve hızlanmasında büyük rol oynuyorlar. Örnek vermek gerekirse Battlefield gibi bir first-person shooter (birinci şahıs nişancı) oyununda sürekli tetikte olmanız gerekir, çünkü karşınıza her an bir düşman ülkenin askeri çıkabilir. Veyahut Detroit Become Human gibi her kararınızın bir sonuca bağlandığı ve kendinizi artık bir bilince sahip olmuş robotların yerine koyup geleceğinize karar verdiğinizde oyunların nasıl daha hızlı ve doğru kararlar almamıza yardım ettiğini anlıyorsunuz.
Detroit Become Human
Dil öğrenirken yardımcı olurlar.
Bu madde listede kendini en çok belli eden değer olabilir. Steam yorumlarında her ne kadar Türkçe dil desteği olmadığı için her oyuna olumsuz yapan Türkleri görseniz de oyunlar aslında size istediğiniz dili öğretmede çok yardımcıdır. Örneğin İngilizceniz çok iyi olmasa bile her oyun doğal olarak her dil için çevrilmediğinden uluslararası oyuncuları da düşünerek renk kodları ve işaretler üzerinden oyunun aşamaları anlatılmaya çalışılır. Mavi boncuğa git, sarı noktadan paket al, kırmızı üçgeni yok et gibi tamilatlar tanıdıktır. Hem böyle yardımcı unsurlarla hem de yalın dille oyun çoğu zaman derdini anlatmayı başarır ve istemsizce size çoğu kelimenin anlamını öğretir. Ancak öyle oyunlar var ki İngilizceniz iyi olsa ve yanınızda sözlükle beraber oynamanız bile yetmeyebilir. Disco Elysium diyalog ve edebiyat ağırlıklı bir rol yapma oyunu. Ben sözlükle bile bahsettikleri motifleri, betimlemeleri ve göndermeleri pek anlayamadım, ancak üzülmeyin en azından bu oyuna Türkçe çeviri geliyormuş…
Disco Elysium
Yaratıcılığı, odaklanmayı ve görsel hafızayı geliştirir.
Video oyunlarında birbirinden çok farklı dünyalara tanıklık ediyoruz. İster Far Cry 6’da bir diktatörü alaşağı edin isterseniz Rise of the Tomb Raider’da Lara Croft olup ölümsüzlüğün sırrını keşfederken ölmüş babanızın uğradığı ihaneti öğrenin…Bu kadar hikayeye gerek yok derseniz Minecraft'ta istediğiniz her şeyi piksel piksel inşaa edebilirsiniz. Onu küçük kardeşim de oynuyor diyecek olursanız Satisfactory’de bir gezegenin ham maddelerini kullanarak fabrikalar kurabilirsiniz. Kafamı o kadar otomasyona, fabrikaya yormak istemiyorum diyecek olursanız gözlerimizi biraz daha rahat takılan Stardew Valley gibi; Minecraft ve RPG karışımı "chill" oyunlara çevirebiliriz. Bunlar da çok boş diyenler yapboz-bulmaca oyunlarına bakabilirler hatta daha yeni çıkmış yerli bir oyundan da bu sayede bahsedelim: Havsala, birçok tarihi ve mitolojik unsurları bulunduran biraz da zorlayıcı bir bulmaca oyunu, buradan da desteklemiş olalım. Aslında uzun uzun anlatmak istediğim şey sürekli başka bakış açılarından farklı dünyalar görüyoruz, algımız ve hayal dünyamız genişliyor. Sonuç olarak oyunlar da birbirlerinden etkilenerek bugünkü eserlere dönüştüler ve dönüşmeye devam ediyorlar. Yapılan araştırmalara göre oyuncuların görsel ve motor becerileri oyun oynamayanlara göre daha çok gelişiyor bu da olumlu diyebileceğimiz başka bir etken.
Far Cry 6, Rise of the Tomb Raider, Satisfactory, Stardew Valley
Strateji ve liderlik yeteneklerinize katkı yapar.
Küçük yaşlardan itibaren oyunlara maruz kalmış biri olarak diyebilirim ki, benim gördüğüm en büyük artılardan biri bu maddedir. Annemin anlattığına göre doğumumdan önceki günde bile babam bir zamanlar çok ses getiren RTS (real-time strategy) oyunu Age of Empires oynamaya devam ediyormuş ki ben de onu izleyerek büyüdüm diyebilirim. AoE temel olarak Karanlık Çağ’dan Emperyalizm Sonrası Çağ’a kadar devletinizi geliştirip, bu esnada kaynak toplayıp topraklarınızı büyüttüğünüz bir strateji oyunu. Bu süreçte bütün kaynaklarınızı asker yapmaya harcamanız veya bir dünya harikası yapmanız sizin elinizde. Bence bu tür strateji ve malzeme yönetimi gibi oyunlar küçük yaştan oynatılmalı ki çocuklar kontrol kendi ellerindeyken neler olabileceklerini görsün. Kazansak da kaybetsek de bu sonucun hangi aşamalardan geçtikten sonra elde ettiğimizin farkında oluyoruz ve belki de diğer oyunumuzda o taktiği uyguluyoruz veyahut uygulamıyoruz. Bu artı/eksi durumlarını gözden geçirip karara varma düşünce tarzı ne kadar çabuk adapte edilirse o kadar iyi diye düşünüyorum.
Age of Empires II (1999)
Takım çalışmasına bakış açınızı değiştirir.
Sizce ülkemizde üniversiteye geçmeden önce çocuklara yeteri kadar takım çalışması yaptırılıyor mu? Hayır diyen iç sesinizi nesnelliğe dökmek isterim: 2015 yılındaki PISA’nın İşbirlikçi Problem Çözme kategorisinde Türkiye 422 puan ile sonuncu olmuştur. Bu durum çok üzücüdür ve eğitim sistemimizde bir şeylerin değişmesi gerektiği çok açıktır. Hatta bu aşamada bu tabloyu değiştirmeye çalışan bir eğitim programından bahsetmek istiyorum. Yetgen bize okulda öğretilmeyen ancak öğretilmesi gereken eğitimleri veren bir farkındalık eğitimi programı denilebilir. Burada anlatacağım anım ise halihazırda Yetgen’den çıktı. Biraz asosyal olmamla beraber olan arkadaşlarım da oyun oynamayı pek sevmezler, ancak Yetgen’de tanıştıklarım sürekli adını duyduğum Minecraft’ı oynuyorlardı ve ben daha önce hiç oynamamıştım. İlk oynadığım gün -ayrıca takım çalışması eğitimi sonrası- sadece oradan oraya koşmuştum onlar da bana oyunun basit mekanizmalarını anlatmaya çalışmışlardı. İleriki günlerde akran öğrenmesiyle oyundan anlar olmuştum, çiftlik kurarken gerekli malzemeleri bulmak için haritada kaybolsam da benim için çok eğlenceliydi ve bundan önce takım çalışmalarını hep zorlamayla yaptığım için bu kadar keyifli olabileceğini düşünmemiştim. Bundan sonraki oynadığımız oyunlarda da yine amele olsam da birlikte çalışmayı öğreniyorsunuz. Ayrıca hiç anlamasam da e-sporda ve MOBA (multiplayer online battle arena) türü oyunlarda daha çok takım çalışması uygulanıyor ve yukarıdaki maddede de bahsettiğim gibi daha küçük yaşta takım çalışması ne kadar sevdirilirse o kadar iyi.
Amelelikten sonra dinleniyorum. (Raft)
Eğlenmenizi sağlar!
Hayatta yaptığımız her şeyi verimli veya yararlı olsun diye yapmıyoruz öyle değil mi? Eğer eğlenmek için video oyunlarını seçtiysek kendimizi bu yüzden kötü hissetmemeliyiz. Bir film izlemek yerine The Last of Us’ı açıp Ellie ve Joel’un acı hayatını oynamaya başlamış olabilirsiniz, veya işinizin stresinden sıkılıp The Sims 4’da kendinizi başka bir evrende yaratabilirsiniz. Bunlar da mı kesmedi? Euro Truck Simulator’da TIR şoförü olabilirsiniz, ya bir insan video oyunlarından daha ne istesin? Eğlenmek istiyorsanız keyfinize bakın.
Euro Truck Simulator
Sonuç olarak halen video oyunları denince aklınıza boş zaman geçirecek medya araçları geliyor olabilir; ancak bu yazıda oyunlarına "oyun" denilip geçilmemesi gerektiğini, hepsinin içinde birer derinlik ve size katacağı fayda olduğunu göstermek istedim. Başka yazılarımda görüşmek üzere!
Kaynakça
Nichols, H. (2017, July 10). How video games affect the brain. Retrieved June 27, 2022, from Medicalnewstoday.com website: https://www.medicalnewstoday.com/articles/318345
Video game playing tied to creativity. (2011, November 2). Retrieved June 27, 2022, from MSUToday | Michigan State University website: https://msutoday.msu.edu/news/2011/video-game-playing-tied-to-creativity
Video Gamers Have Better Connected Brains | RealClearScience. (2015). Retrieved June 27, 2022, from Realclearscience.com website: https://www.realclearscience.com/journal_club/2015/04/28/video_gamers_have_better_connected_brains.html
Video Games Lead to Faster Decisions that are No Less Accurate. (2013). Retrieved June 27, 2022, from Rochester.edu website: https://rochester.edu/news/show.php?id=3679
2
Gris de baya duygusal bir oyundu, öyle ki oyunda ne yaptığımızı bile unuttum ancak verdiği duygular ve sonu çok etkileyiciydi. Oyunlar çok ciddiye alınmıyor ne yazık ki :) Teşekkürler yorumunuz için.