“Bilimsel bir araştırma, depresyondaki insanların renkleri daha soluk gördüğünü ve etraftaki detayları daha az algıladıklarını ortaya koyuyor.”

“National Geographic’te yayınlanan StarTalk programının ünlü sunucusu ABD’li astrofizikçi Neil deGrasse Tyson’ın bir programında izlemiştim. ABD’de yapılan bir araştırmaya göre liberaller pozitif olayları, muhafazakarlar ise negatif olayları daha çok hatırlıyorlarmış. Bir kişinin muhafazakar mı yoksa liberal mi olduğu EEG kayıtlarına bakılarak anlaşılabiliyormuş. Muhafazakar veya liberal olmak da çoğunlukla bir tercih değil genlerimizin dayatmasıymış. Dünyayı algılama biçimimiz de… Sigmund Freud gen kaderdir derken bir şey biliyormuş da konuşuyormuş.”

“Mesela kuşlar ve kurbağalar sadece hareketli nesneleri görebilirler. Hareket etmeyen şeyleri görmeye yaşamsal olarak ihtiyaçları yoktur. Yani bir kurbağanın manzara izlemeye ihtiyacı yoktur. Hareket eden bir sineği görmek onun için yeterlidir. Hemen dilini uzatıp sineği kapar ve afiyetle mideye indirir. Göldeki nilüferlerin güzelliğini seyre dalmak onun için lüzumsuz ve kafa karıştırıcı olurdu.”

“Fırtınalı, yıldırımlı bir havada olup bitenin kendini hedef aldığını, gürültü patırtının kendini hedeflediğini hissedip, daha doğrusu bu duyguya kapılıp, kuyruğunu arka bacakları arasına kıstırarak koltuğun ya da masanın altına gizlenen köpek…”

“Öte yandan yan odadaki anne-baba bağrışmasını duyunca kendisini hedef aldığı duygusuna kapılıp ağlamaya başlayan küçük çocuğun durumu da bu olaya tipik bir başka örnektir. Bu bağlamda büyümek ve olgunlaşmak, çevremizde olup biten şeylerin çoğunun ille de bizimle ilintili olduğu, sadece bizi hedef aldığı duygusundan kurtulmak da demektir. Kalabalık bir caddede tanıdık olmadıkları için dikkatimizi çekmeyen, birbirine kayıtsız insan yüzleri arasında yürüyebilmemizin nedeni de büyümektir. Arabeyne bağlı kalsak sokaktaki tanımadığımız insanlarla da sırf dikkatimizi çektikleri için iletişim kurma ihtiyacı duyardık. Tıpkı çocuklar ve deliler gibi…”

“Çevremize baktığımızda görme duyumuzda bazı boş noktalar bulunduğunun tümüyle farkında değilizdir.”

“Beyin bu boşlukları bir kumaş parçası üzerindeki delikleri onaran yetenekli bir terzi gibi ustalıkla örer. İşin garibi, o bizim görsel gerçekliğimizi yeniden örerken biz bunun farkında bile olmayız. Bu durum rahatsız edici bir soruya yol açmaktadır. Eğer dışımızdaki dünyanın yarıdan azını görüyorsak, orada görmediğimiz başka neler var acaba?”

“Bilimsel araştırmalar bu konuda erkeklerin kadınlardan daha şanssız olduğunu gösteriyor. Herkesin malumu, bir erkek için sadece yeşil varken, bir kadın için o ördek başı yeşili, yağ yeşili, çimen yeşili ya da petrol yeşilidir. Kadınlar ayrıntıları görme konusunda doğuştan daha yeteneklidir.”

“Köroğlu Destanı’nda da Kör Yusuf sıska ve çelimsiz bir tayı karanlık bir ahırda büyüterek rüzgâr gibi koşan yaman bir küheylana dönüştürür. Destana bilimsel açıdan bakacak olursak, muhtemelen ışık görmeden büyüyen tay, doğada göreceği gereksiz detaylar öğrenemediğinden, bu detaylara karşı duyarsız hâle gelir. Dolayısıyla koşarken hiçbir gereksiz detay dikkatini çekmez, ilgisi yalnızca koşmaya odaklanır. Bu da rüzgâr gibi koşan bir küheylan olmasına yol açar.”

“Av hâlindeki böceklerin ultraviyole duyarlılığına sahip gözlerine parlak renkli ve çekici görünmekte olduğunu artık biliyoruz. Teknolojimiz ayrıca, floresan lambaların sürekli olarak ışık sağlamadığını, aslında farkına varamayacağımız bir hızla yanıp sönmekte olduğunu da söylemektedir bize.”

“Gerçek ile hayali ayırt etmek için çocukluk dönemlerinde bir hayli zorlanmış ancak daha sonra buna alışmıştı. Gördüklerim halüsinasyon değildi kesinlikle, çünkü diğer konularda tamamen normal biriydim. Bir cenaze ya da duyguları yoğun bir şekilde harekete geçiren buna benzer bir olayda o ânın canlı bir resmi gözlerimin önüne gelir, orada asılı kalır, gözlerimi kaçırmama karşın görmeye devam ederdim, diyordu Tesla.”

“Savant sendromu doğuştan olabilir ya da travma sonrası beyin zedelenmesiyle de ortaya çıkabilir. En bilinen savant örneklerinden biri Yağmur Adam filmine de konu olan Kim Peek’tir. Hafızasında 12 binden fazla kitap olduğu söylenir. Aynı anda iki sayfayı birden okuyabilmekte, şehir haritalarını aklında tutabilmekte, tarihteki tüm olayları kronolojik olarak sıralayabilmektedir. Başka bir savant örneği de Daniel Tammet’tir. Çocuklukta geçirdiği birkaç havaleden sonra matematik yeteneği gelişmiş, pi sayısını en uzun 22 bin 500 haneyle 5 saatte söyleyerek rekor kırmıştır. 11 dil bilip haftada bir dil öğrenebilmektedir. Stephen Wiltshire ise Londra’da Thames üzerinde 15 dakikalık uçuştan sonra 10 kilometrekarelik kısmın binaların pencerelerine varıncaya dek aynısını çizebilmiştir. Doğuştan kör olan Leslie Lemke, 14 yaşındayken Çaykovski’nin bir piyano konçertosunu dinledikten hemen sonra konçertoyu bire bir çaldığında ailesi tarafından keşfedilmiş. Şimdi ise binlerce parçayı ezbere çalabilen dünyaca ünlü bir piyanist. Benzer şekilde, geçirdiği bir kazanın ardından yılların piyanisti gibi piyano çalmaya başlayan Derek Amato gibi sonradan özel yetenek kazananlar da vardır. Sonradan olma savantları inceleyen Avustralya Sydney Üniversitesi’nden nörobilimci Allan Snyder’e göre, sol temporal lob çevremizden gelen görsel, işitsel tüm uyaran selini süzer ve kategorize eder. Böylece tek tek yaprakları değil ağacı, tek tek harfleri değil sözcükleri tanırız. Travma sonrası bu süzme ortadan kalkarsa bilinçli zihinlerimizin sınırları dışında kalan işlenmemiş duyusal bilgiye de ulaşma imkânı olabilir.”

“Çam kozalağı figürü insanlık tarihi boyunca Mısır ve Sümer gibi çeşitli kültürlerde kullanılmıştır. Ortaçağın ünlü hekim ve filozofu Descartes, pineal bezi ruhun yerleştiği yer olarak tanımlamıştır. Pineal bez, 100–18 miligram ağırlığındadır, küçük olmasına karşın böbrekten sonra vücutta en fazla kanlanan organdır. Gece-gündüz gibi ritmik ışı değişmelerini vücuttaki her organa iletmek ve akşam 9'dan sonra salgılanmaya başlayan melatonin hormonunu üretmek gibi bir görevi vardır. Görme özürlülerde kansere yakalanma riski melatoninin fazla salgılanmasından dolayı daha düşüktür, hatta kanserli bir görme engelli neredeyse hiç yoktur.”