Groucho Marx
''Beni bile kabul edebilecek bir kulube asla üye olmam.'' Groucho Marx'ın ünlü sözüdür.
Söylerken acaba aklından neler geçiyordu? Bunları merak etmekten fazlasını yapıp belki de günümüzde tüm toplumsal ve politik alanlarda kendi pozisyonumuzu belirlerken bu sözden ne çıkarılabilir? Bunun üzerine düşünmekte fayda var.
Her insan belli konularda çeşitli fikirlere sahip oluyor. ''Ben bu konuda şu şekilde düşünüyorum.' 'Bu konudaki duruşum budur.' gibilerinden tarafını belli ediyor ve kendiyle aynı fikirde olanlarla birlik olma ihtiyacı hissedebiliyor. Bunda bir sorun yok. İnsanlar aynı dava uğruna örgütlenebilir, cemaat oluşturabilir. Bazen işe de yarar.
Bir de istese de herhangi bir kulubün parçası olamayacak, bir müddet sonra kaçınılmaz olarak o topluluğa yabancılaşan, ait hissedemeyen ruhlar var. Bu insanlar doğası gereği tek başına yürümelidir.
Eninde sonunda her oluşum bir çeşit yankı odasına dönüşmüyor mu? Birbiriyle aynı fikirde olan bir ton insan, çok korkutucu değil mi? Zaten bugün güçsüz olan oluşumlar ilerde gücü eline aldığında ve gereğinden fazla büyüdüğünde kaçınılmaz olarak yanlış kararlar almayacak mı ?
Cemaatleşmek mi bireysellik mi? Hangisi uzun vadede fayda getirir bilmiyorum ama parlak fikirlerin ve devrimsel yeniliklerin, Groucho Marx gibi uyumsuzlardan geleceğinden şüphem yok.
Gerçekten de sorgulamayan insan için cemaat (her şey hakkında bir yargısı olan cemaat) bir cennet oluyor. Hiçbir şey düşünüp üretmesine gerek olmadan yaşayabiliyor, daha da ileri gidip yargılayıp en doğrunun kendisi olduğunu sanabiliyor. Ama bazen şöyle bir karamsarlığa düşüyorum açıkçası, çok kalabalığız ve bu bizim birey olmamızı mantıksız kılıyor. Mutlaka bizim gibi düşünen birileri vardır. Onlar olmadan hareket edince, tek başımıza, yaptığımız işler bir fayda yaratmayacak gibi. Kalabalık olup birbirini desteklemek gerekli gibi. Bu noktada, bahsettiğin, küçük fikirler çevresinde toplanıp farklı alanlara karışmadan bir araya gelen cemaatin daha sağlıklı olacağı kanısındayım. Ama yine çelişen fikirlerimin pençesine düştüm. Çünkü cemaat varlığını sürdürmek istiyorsa üyelerini sıkıca bağlamak ister ve bu noktada hayatlarının her alanında kendini göstererek onları çevreler. Bunun üzerine düşünürken aklıma din ve din bazlı cemaatler geliyor. Gerçekten de inanç ve vicdan üzerine oynayıp üyelerini kullanan cemaat kendine körü körüne bağlanan üyeleri ile daha yobaz ve güçlü olabiliyor. Buradaki güç ise asla olmaması gereken bir silah gibi. Bireyi ve özgün toplulukları yok edecek ezicilikte, en azından öyle olduğunu sanıyor. Ama bireyi korkuttuğu da bir gerçek.
Evet sosyal bir varlık oluşumuz önemli bir nokta. Cemaat içindeki bireyselliğin mümkünatını sorugulamak gerekiyor belki de. Kişi ne kadar birey olursa cemaatle arasındaki bağ da o kadar zayıflar diye düşünüyorum. Yani bir süre sonra o cemaat içinde hissedemez kendini. Bu nedenle her cemaat yıkılmaya mahkum değil midir? Bu konuda orta yol belki şu şekilde bulunabilir. Cemaatler insanın hayatını kapsayan bir anlayışa oynamak yerine sadece belli küçük konularda söz söylemekle yetinse belki o zaman varoluşunu sürdürebilir. Ha bir de şunu belirtmeden geçmeyeyim; hayatını sorgulamadan yaşayan bir insan için bireysellik diye dert olmadığı için tüm bu konuşmalar sorgulayan insanın akıbetini dert ediniyor bence.