Nevski, batıda üretilen metaların tüm ihtişamı ile sergilendiği ve Rusya’nın egemen sınıfının bunları keyif ile tükettiği bir alan halinedir. İçerisinde büyük bir politik potansiyel de barındıran bulvar Petersburg’da özüne hiç yaklaşamamış bir “sahne dekoru” haline gelmiştir. Akaki Akakiyeviç davetteyken kendisini hiç ortama ait hissedemez ve bu dünya onunun için tamamen yabancı olduğu bir yerdir. Uyku zamanı geldiğinde eve dönmek için yola çıkar. Nevski’den eve dönüş yolu da sınıfsal çelişkileri gözler önüne seren bir yapıdadır.

Çok geçmeden ıssız sokaklar çıktı önüne. Buralarda inasnın içini değil geceleri, gündüzleri bile korku basardı. Gecenin bu saatinde sokaklar daha bir ıssızlaşmış, yağı azalan fenerler iyice seyrekleşmişti. Tahta çitlerin çevrelediği ahşap evler, pencere kepenkleri kapalı küçük kulübeler, karanlığın içinden sinsice bakan hortlaklar gibiydi. Sokakların ortasında in cin top oynuyor, rüzgârın savurduğu karlar evlerin köşelerinde cirit atıyordu. (Gogol, N. 2011. S.50).

Yıllardır geceleri dışarı çıkmayan Akaki Akakiyeviç için bu atmosfer oldukça korkutucuydu. Evine gitmek için çabalarken iki haydut önünü kesip paltosunu alır. Petersburg’un soğuk havasında evine paltosun dönmek zorunda kalır. Ertesi gün kentin güvenliğinden sorumlu müdüre bu paltosunun çalındığını anlattı anlattı fakat müdür görevini yapmak yerine Akaki Akakiyeviç’in gecenin o saatinde dışarıda olmasını sorgular. Eski paltosu ile daireye gittiğinde iş arkadaşları yeni bir palto için para toplama girişiminde bulunurlar fakat başarılı olamazlar çünkü genel müdürlerinin resmini ve müdürün arkadaşlarından birinin yazdığı bir kitabı almaları için maaşlarından kesinti yapılmıştır. Arkadaşlarından aldığı bir tavsiye ise dönemin Rusya bürokrasisinin çürümüşlüğünü ifade eden bir nitelik taşımaktadır. Tavsiyeye göre paltonun bulunması polis ile çözülecek bir iş değildir. Ancak “Önemli kişi” diye adlandırılan devlet kademesinde yetkili biri bu sorunu çözebilir denir Akaki Akakiyeviç’e. O da bu yolu denemeye karar verir ve “Önemli kişi”nin odasının yolunu tutar. “Önemli kişi”ye durumu açıkladığında hiç beklemediği bir tepki ile karşılaşır. “Önemli kişi” bu duruma yardım etmemiş ve Akaki Akakiyeviç’i azarlamıştır. Eli boş evine dönen Akaki Akakiyeviç sert bir tipiye yakalanır ve paltosu da olmadığı için hastalanır. Bu olayın sonucunda hayatını kaybeder.

Akaki Akakiyeviç’i sessizce götürüp gömdüler. Böylece sanki öyle biri hiç yaşamamış gibi, kuzey başkentimiz Akaki Akakiyeviç’ten yoksun kaldı. Kimsenin ilgilenmediği, değer verip hatırını sormadığı, ufak bir sineği iğnenin ucuna geçirip mikroskobun altında inceleyen doğa bilimcilerin bile dikkatini çekmeyen, sanki önemsiz bir yaratık o. Kalemdeki arkadaşlarının alaylarına yıllar boyu sessizce katlandıktan sonra, gene öyle sessizce göçüp gitmişti. Gerçi kralların, çarların, dünyamızı yönetenlerin bile eninde sonunda başlarına gelecek bir olaydı ölüm. Eğer son günlerinde yaşamını parıltılı bir ışık gibi aydınlatan yeni bir palto diktirme olayını saymazsak, zavallı Akaki Akakiyeviç mutluluk denen şeyi hiç tatmamıştı. (Gogol, N. 2011. S.58).

[1] Berman, M. 2019. Katı Olan Her Şey Buharlaşıyor. İletişim Yayınları: İstanbul. S. 308.