Otomatik Portakal, “iyilik ve kötülük” kavramlarını, “şiddet, suç ve ceza” üçgeninde değerlendiren bir roman.

İyilik ve kötülük insanın içinden gelir. İyilik iyiliği, kötülük kötülüğü doğurur. İnsanların insanlara neler yaşattığını ancak empati yoluyla gösterilebilirdi, baskı odaklı olan bir empati söz konusu olsa da kobay olan Alex’e ve okuyucuya verilmek istenen mesaj verilmiş.

Kitapta; özgür irade, iyilik- kötülük ve vicdan gibi kavramlarını sorgulamamıza yardımcı olacak. Kitap 1960 yılında Britanya kabus gibi bir yerdir. Sokaklarında her türlü kötülüklerin yapıldığı cinayet, gasp, hırsızlık, tecavüz ve çetelerin hüküm sürdüğü bir ortam... Ve ana karakterimiz olan Alex ve çetesinin de bu tür eylemlerle karşımıza çıkıyor. Daha sonra Alex ve çetesi arasında bir anlaşmazlık çıkıp onu yetkilere teslim ediyorlar. Aslında romanın vermek istediği mesaj bundan sonra başlıyor.

Yazar, Pavlov'un köpeği psikolojik deneyine (klasik koşullanma) dayanarak bir hikâye oluşturuyor. İyilik ve kötülük kavramları üzerinde bolca duruyor.

Alex, iradesi doğrultusunda kitabın başında kötü diyeceğimiz davranışlarda bulunuyor. Kısaca ilerleyen süreçlerde elinden alınan kötüyü seçme yeteneği ile 'iyi' olmaya zorlanıyor. Peki kişinin iradesi dışında oluşturulan iyiliğe gerçekten 'iyi' diyebilir miyiz ? Kişi kötülüğü eyleme dökemediği takdirde iyi bir insan olabilir mi? Zihinsel olarak kötülüğü arzulasa bile... Bu deney toplumun huzuru için görünürde her ne kadar doğru olsa da bence ahlaki açıdan sakıncalıdır. Ki kitapta bu görüşü karşılayan karakterler de var. Birey, kötüyü özgür iradesi ile seçmediği ölçüde iyidir. Ve bu ancak bireylerin tercihlerine bırakılmalıdır. Her ne kadar kötü davranışlar bize zarar verse de birey yalnızca iyiye yönlendirilebilir zorunlu kılınamaz aksi takdirde insan olmaktan çıkar. Birçok soruyu sormaya teşvik ediyor insanı. Onlardan biri de hayatta beni en çok heyecanlandıran problemlerden, bir suçluyu suçlu yapan nedir? Veya bir kötüyü kötü yapan? Suçlara verilen cezalar ve suçluların ıslahı ayrı bir konu da, onun öncesinde bir insanı kötü yapan, suç işlemeye iten şey nedir? Ve Alex'in de neden bunu sormazlar diyerek haklı olduğu şu soruyu da sormak lazım tüm bunlara cevap ararken: İyiliğin kökeni nedir ?

Otomatikleşen bir dünyada hepimizin hür iradesiyle iyiyi, güzeli seçebilmesi dileğiyle..