Günümüz dünyasında, sosyal medya bireylerin hayatında büyük bir yer kaplamaktadır. İnternet aracılığıyla sosyal medya sayesinde bireyler, birbirleriyle çift yönlü bir iletişim sağlamaktadır. Bu bilgi ve içerik paylaşma sistemine örnek olarak verebileceğimiz en popüler mecralar; Facebook, Instagram, Twitter vb. olarak örneklendirilebilir. We Are Social ve Hootsuite tarafından 2021 yılında hazırlanan Sosyal Medya ve Mobil Kullanım raporuna göre şu anda sosyal medyada 4 milyar iki yüz bin aktif kullanıcı bulunmaktadır ve bu, 2020 yılındaki veriler ile karşılaştırıldığında sosyal medya kullanımının %13,2 oranında bir artış gösterdiği görülmüştür. Bu kadar geniş bir kitleye hitap eden ve gün geçtikçe kitlesini daha da genişleten sosyal medyanın, birey üzerindeki ve dolayısıyla kurduğu ilişkiler üzerindeki etkisi yadsınamaz. Sosyal medyanın, dünyaya kattığı faydanın yanında bireye verdiği pek çok zararı da bulunmaktadır. Sosyal medyanın sıklaşan kullanımı; birey üzerinde yarattığı çeşitli baskı ve duygulanımlar ile kurduğu akran, aile ve romantik ilişkilerini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu makale boyunca, sosyal medyanın sık kullanımının, bireyin sosyal ilişkilerinde yarattığı olumsuzluklar üzerinde durulacaktır.

Sosyal medya, özellikle ergenlik döneminde kolay bir şekilde bağımlılık haline dönüşebilen bir davranıştır. Bu davranışın bağımlılık durumunu değerlendirmede kullanılan ölçütler tolerans, geri çekilme semptomları, süreklilik/devamlılık, aşırı kullanım, yalan, kayıp, kaçış şeklinde sıralanabilir. Teknoloji ve sosyal medya kullanımında bağımlılığa sahip olan ergen bireylerin bu durumunun aile içerisinde aldatıcı davranışlar, çatışmalar ve yalan ile cereyan ettiği görülmektedir. Bağımlılık sonucunda bireyde oluşan olumsuz durumlar ise depresyon, dürtüsellik, uyku kalitesinde düşüş, yalnızlık, öz saygı üzerindedir. (Savcı, M. & Aysan, F., 2017, s. 2)

Sosyal medyanın sıklaşan kullanımı ile bireylerin sosyal bağlılık düzeyi olumsuz yönde etkilenmedir. Sosyal Bağlılık, bireylerin kendilerini içerisinde bulundukları sosyal ilişkilerin ne kadar anlamlı bir parçası olarak hissettiklerine dair öznel algısıdır. (Lee & Robbing, 1998, 45:338-345). Moore (2016), bunu bir yetenek olarak niteler ve geliştirilebilir olduğunu savunur. Sosyal medya kullanımı arttıkça birey sosyal ilişkilerden uzaklaşmaya başladığı için bu yeteneği gerileme eğilimindedir. Sosyal bağlılık düzeyinde düşüş ile karşılaşan birey toplumdan soyutlanma, güvensizlik, ait hissedememe gibi durumlarla baş etmek zorunda kalabilir. (Savcı, M. & Aycan, F., 2017, s. 4)

Sosyal medya, içe dönük bireylerin bu karakter özelliğini destekleyerek içe kapanıklık geliştirmelerine sebep olur. Her birey karakterinde içe dönüklük ve dışa dönüklük özelliklerini taşır. Fakat genellikle bireylerde, bunlardan bir tanesi daha baskındır. Sosyal medya, içe dönük karakteri baskın ergenleri daha kolay etkisi altına alabilmektedir. Sosyal medya, sık kullanımı ile içe dönük karakterdeki ergen bireyin bu karakteri geliştirmesine ve sonucunda ise içe kapanık karakterin ortaya çıkmasına sebep olur. İçe kapanık karakter oluşumunun sonucunda ergen, kendini sosyal ilişkilerden izole etmeye başlar. Bunun sonucunda iletişim becerilerinde zayıflama görülebilir. Birbirini besleyen bu iki durum, ergenin, en çok ihtiyacı olduğu yaş aralığında, aile ve akran bağlılığının karşılanamamasına sebep olur. (Savcı, M. & Aycan, F., 2017, s. 10)

Sıklaşan sosyal medya kullanımı, ergenlerin sosyal kaygısını ve sosyal ilişkilerini olumsuz yönde etkiler. Ergen bireylerin; sosyal medyada geçirdikleri zamanın artışı, aile içi sorunlu davranışlarda da bir artışı beraberinde getirmektedir. Ergen bireyler, sosyal medya üzerinden kurulan ilişkileri gerçek sosyal ilişkilere tercih ettiği zaman sosyal ilişkilerinden gerekli tatmini sağlayamaz. İçten içe yabancılaşma ve yalnızlık hisleriyle mücadele etmek zorunda kalabilir. Gürgen ve Demirel (2021), sosyal medyanın kontrolsüz kullanımının sosyal kaygılar ve iletişim kaygılarıyla ilişkili olduğunu belirtmişlerdir (s. 84). Araştırma sonuçlarına göre sosyal medya kullanımı, ergen bireylerin aile-akranlarına yeterli vakti ayıramamalarına ve sosyal kaygı düzeylerinde artışa sebep olduğunu göstermiştir.

Sosyal medya kullanımının sıklaşması ile eşler arasında paylaşım azalmakta ve iletişim kalitesi düşmektedir. Aktaş ve Çopur’un (2018) tamamı sosyal medya kullanıcısı olan eşler üzerinde yaptığı araştırmaya göre sosyal medyanın sık kullanımı, eşlerin ilişkilerinde iletişim kopukluğu yaşanmasına sebep olmaktadır (s. 151). Bunun sonucunda birbirlerine karşı ilişkilerinde daha stresli ve hoşgörüsüz davranışlarda bulundukları görülmüştür. Eşlerin, danışmanlık merkezlerine geldiklerinde en çok dile getirdikleri şikayet ise “Birbirimizle iletişim kuramıyoruz” olduğu tespit edilmiştir. Amerikan Psikoloji Derneği’nin (APA) yaptığı araştırmaya göre sosyal medya kullanımı arttıkça kişiler arası stres de artış göstermektedir. Artan stres, ilişkilerde kendisini şiddetli tartışmalar ve saygısızlık ile gösterebilmektedir.

           Sosyal medyayı kullanmak günümüzde artık neredeyse bir zorunluluk haline gelmiş bulunuyor. Fakat, bu kullanım kolay bir şekilde bağımlılığa dönüşebilmekte ve ilişkilerimizi olumsuz yönde etkilemektedir. Kontrolsüz kullanım sonucunda, bireyler yüzyüze iletişim yerine sanal ortam üzerinden kurulan sosyal ilişkileri daha çok tercih etmeye başlayabiliyor. Sosyal medyanın kullanımının artması ile kişilerarası iletişimde kopukluk, bireylerin sosyal bağlılık düzeyinde düşüş; sevgi, güven, bağlılık, hoşgörü gibi duygularda sarsılma görülmektedir. Eşler arası ilişkilerde stres artışına neden olmaktadır. Sosyal medyanın ergen bireylerde yarattığı etkilere bakarsak yukarıda bahsedilenler dışında çok görülen durumlardan bazıları, içe kapanık karakter özelliklerinin geliştirilmesi, kendini izole etmeye meyilli olmak, gerçek sosyal ilişkilerden uzaklaşma sayılabilir. Tüm bunların sonucunda sosyal medya, bireylerin; aile, akran ve romantik ilişkilerinin problemli hale gelmesine sebep olduğu söylenebilir.

 

 

 

 

 

 

 

 

Kaynakça:

----

www.eastpak.com.tr

---